+ لينک ثابت | موضوع: مرتضی حنانه |

+ لينک ثابت | موضوع: مرتضی حنانه |

غلامحسین غریب و حشمت سنجری در سالهای دور .... (روحشان شاد باد)

در شب سال نو میلادی، با یاد سه موسیقی دان برجسته ایران، غریب سنجری و حنانه، به استقبال سال 2010 می رویم. امید است در این سال تغییرات بزرگ و محسوس در روند تعالی هنر موسیقی ایران که موسیقی ای است مدال، صورت بگیرد و با اجرای آثار چنین هنرمندانی با ارکسترهای مختلف جهان، قدرت آهنگسازان ایران را به نمایش بگذاریم.

از غلامحسین غریب به مرتضی حنانه 26 آوریل 1957

از حشمت سنجری به مرتضی حنانه 17 مارس 1957

+ لينک ثابت | موضوع: عکس و دانلود |

ایران، سرزمین تلاقی شرق و غرب

میز گرد بحث در مورد موسیقی شرق و غرب در سال 1347 در شیراز توسط هنرمندانی از غرب مثل یانیس گسناکیس و فراتس( که یکی از پایه گذاران موسیقی مدرن و فستیوال رویان فرانسه بود) و همینطور منتقدین دیگری از اروپا برگزار شد در طرف دیگر این میزگرد سه آهنگساز معروف ایران، هرمز فرهت، مرتضی حنانه و هوشنگ استوار قرار داشتند. طی دو شب پیاپی در تخت جمشید کنسرت "آرتور روبینشتاین" پیانیست نامی جهان، و ارکستر رادیو تلوزیون فرانسه که اثر یانیس کسنناکیس را اجرا کردند. در آنجا از گسناکیس به عنوان یک قهرمان تجلیل شد.در این میان، یکی از منتقدین غربی، گویا خیلی هم ازموسیقی نوشته شده توسط آهنگسازان ایرانی خوشش نیامده بود. این منتقد فرانسوی  نوشت:" ستونهای باستانی تخت جمشید ازصدای کر فرانسویها به لرزه درآمده است" .

اما مسئله مهمتر گسناکیس بود که علاقه خود را در شکل گرفتن موسیقی مدرن ایرانی در شیراز نشان داد. در این مورد تبادل نظر بین آثار آهنگسازان ایران و اروپا  صورت گرفت با این وجود  نتایج رضایت بخشی که درخور آهنگسازان بزرگ ما بود از طرف غربیان حاصل نشد و جز چند تعارف ساده ، نظرحرفه ای و منطقی دیگری ابراز نگردید.به نظر شخص من  این حرکت مغرضانه بود. بسیار جالب است که آنان به مقوله سنت در هنر موسیقی ایران، بیشتر علاقه مند شده بودند. در حالی که جویای دلیل این نوع اسم گذاری (موسیقی سنتی ایران) نیز شدند ،  برایشان سوالهای بسیاری ایجاد شده  بود.یانیس گسناکیس، به عنوان یک کمپوزیتور خارجی خواستار توضیحاتی در مورد موسیقی سنتی، واژه رایج شده  در ایران شد. این امر باعث شد که از میان مطبوعات خارجی نشریات انگلیسی فرانسوی و آلمانی به بحثهای طولانی و مستدل در مورد این فستیوال هنری بپردازند و هر موضوع این فستیوال را اساس مقاله خاص دیگری قرار بدهند. به هر حال گرچه مورد علاقه خارجیان قرار گرفت ولی ارکستر سمفونیک تهران را شدیدا زیر سوال بردند. از چیدمان، نوع رهبری، تکنیک بسیار پایین، همه و همه انتقاد شد. البته این انتقادات در نوع خود پویا بودند اما بوی آن می آمد که انگار غرضی هم در کار است.

 در این فستیوال 5  برنامه به موسیقی سنتی ایران، اختصاص یافته بود. در اجرای این برنامه ها استادان موسیقی ایرانی علی اصغر بهاری، علی اکبر شهنازی ، جلیل شهناز، حسین تهرانی و حسن کسایی شرکت داشتند. که برنامه "بسم الله خان" نوازنده چیره دست "شهنای" از کشور هند مورد توجه بسیاری از غربیان قرار گرفت. من به فکر فرو می روم که چرا هندیها که اصالت خود را سالهاست از دست داده اند، مورد توجه بیشتر غربیان قرارگرفته اند، مسئله چه بوده است؟؟ که هم اکنون نیز ذهن مرا مشغول می کند.

 گروه هارپ نوازان روسیه ( اتحاد شوروی سابق) که از چهار بانوی نوازنده هارپ تشکیل شده بودند، آثاری را از بتهوون موتزارت شوبرت دبوسی راول شوستاکوویچ را به طرز عالی  اجرا کردند و در پایان خواستار آن شدند که موسیقی برای چهار هارپ توسط آهنگسازان ایرانی برایشان نوشته شود.

 از این میان انان به مرتضی حنانه اشاره زیادی کردند و شیوه کمپوزیسیون او را مورد تشویق قرار دادند. اما ارکستر مجلسی تلویزیون ملی ایران، دو برنامه در این فستیوال اجرا کرد. نخست به رهبری "توماس کریستین داوید" به همراهی "ایوان ارود" پیانیست مجار برنامه ای  برگزار شد. سپس آثار سه آهنگساز برجسته معاصر ایران هرمز فرهت، مرتضی حنانه و هوشنگ استوار توسط این ارکستر اجرا گردید. در اینجا بود که خانم "لوست مارتیروسیان" به عنوان سولیست ارکستر رادیو تلویزیون ایران "کاپریس لعنتی" را برای اولین بار به رهبری "فرهاد مشکات" در تخت جمشید اجرا کرد. که باعث ناراحتی شخصی کمپوزیتور و .... گردید.

گفتگو با مرتضی حنانه در مورد شرکت ایران در کنگره آهنگسازان بین الملی (یونسکو) 1345

 می دانیم که آسیا از دیرباز سرزمین جشنها و سرورها و آیین های گوناگون از کهن ترین شیوه های نمایشی جهان بوده است. سنت موسیقی ایران آیینی است و این طبیعی است که جوان ایرانی راه خود را دراین نوع موسیقی پیدا خواهد کرد. اما اگر با تکرار خط ملودی دیگری، خود آیینی دیگر بیافریند آنگاه از حیطه سنت دور شده است (پلی فونی یا تلفیق) و به حیطه کمپوزیسیون وارد شده است (آفرینش).  اما غرب چرا پس از حدود 5 قرن دوری از آیینها، بار دیگر به سنت پناه می برد؟؟؟  این موضوعی بود که از طرف کمپوزیتورهای ایران مورد بحث قرار گرفت.

اردیبهشت 1388

پایان قسمت اول

+ لينک ثابت | موضوع: مقالات |